Ahmed Midhat Efendi’nin Çocuklar İçin Yazdığı Çocuklar Kütüphanesi Üçleme Halinde Yeniden Yayımlandı

Habertürk'ün haberine göre, Ahmed Midhat Efendi’nin çocuklara yönelik 16 risalesinden oluşan ‘Çocuklar Kütüphanesi’ serisi, Şule Yayınları tarafından üç ayrı kitap halinde okuyucuyla buluştu. Doç. Dr. Bekir Belenkuyu tarafından hazırlanan eserler, doğa, sağlık, ahlak, inanç ve coğrafya konularında temel bilgiler sunarken Osmanlı Türkçesi öğrenenlere de başvuru kaynağı olmayı hedefliyor.

Türk edebiyatının önemli ismi olan Ahmed Midhat Efendi’nin yaklaşık bir buçuk asır önce kaleme aldığı çalışmalar, 2026 yılında üç ayrı kitap olarak yayımlandı. İlk bölüm Tercüman-ı Hakikat gazetesinde tefrika edilen risaleler, bağımsız kitapçıklar halinde toplandı ve içeriğe göre bir araya getirildi. Mahlukat, Muamelat ve Dünya başlıklarıyla hazırlanan kitaplar, çocuklara doğa, sağlık, ahlak, inanç ve coğrafya alanlarında temel bilgiler sunuyor.

Serinin öne çıkan özelliği, Osmanlı Türkçesi öğrenenlere yönelik düzenleme olması. Metinler, karşılıklı sayfalarda günümüz alfabesi ile Osmanlı Türkçesi olarak birbirine bağlı biçimde sunuluyor; böylece çocuklar için eğitici içeriklerin yanı sıra dil becerisi geliştirmeye de hizmet ediyor.

Mahlukat başlığı altında serinin ilk yedi risalesi bir araya getirildi ve varlıklar ile doğayı tanıtmayı hedefliyor. Bu risalelerde Üç Cins Mahluk, Hayvanlar, Yürüyen Hayvanlar, Kuşlar, Nebatlar, Çiçekler ve Meyveler gibi başlıklar yer alıyor.

Eserde madeni ve doğal öğelerin günlük yaşamdaki kullanımları da ele alınırken bitkilerin gelişimi, çiçekler ve meyveler hakkında bilgiler paylaşılıyor. Hayvanlar bölümünde otçul ve etçil türlerin yanı sıra yırtıcılar ile insanların yaşamında önemli yere sahip olan hayvanlar ve böcekler de inceleniyor; metinler sade bir üslupla sunuluyor.

İnsanın akıl yürütme ve iletişim becerileri sayesinde doğadaki varlıklardan nasıl yararlanıldığı konusuna da vurgu yapılıyor.

Muamelat adlı bölüm, serinin 8, 9 ve 10 numaralı risalelerini kapsıyor ve çocukların bedensel sağlık, günlük yaşam alışkanlıkları, ahlaki gelişim ve dini bilgiler üzerine odaklanıyor. Sağlık, Terbiyeli Çocuk ve Abdest ve Namaz başlıklı üç bölümden oluşan eser, hastalıklardan korunma, temiz hava ve güneş ışığının önemi, dengeli beslenme, uyku ve hareket ile tütün kullanımının zararlarını ele alıyor.

Terbiyeli Çocuk kısmı, günlük yaşantıda uyulması gereken görgü ve nezaket kurallarını inceliyor; sabah rutini, okul yaşamı, sofra adabı ve büyüklere saygı gibi konularda davranış önerilerini içeriyor. Abdest ve Namaz bölümünde ise abdestin nasıl alınacağı, beş vakit namazın kılınışı, rekatlar ve temel hareketler aktarılıyor; namaz sırasında okunan dualar ve surelerin anlamlarına da değiniliyor.

Dünya adlı son kitap ise serinin 11 ile 16 numaralı risalelerini bir araya getiriyor ve altı bölümden oluşuyor. Coğrafya Istılahatı, Kıtaat ve Bihar-ı Hamse, Avrupa, Asya, Afrika ve Avustralya ile Amerika başlıkları çerçevesinde temel coğrafya bilgileri sunuluyor.

Ahmed Midhat Efendi, dünyanın yuvarlaklığı ve büyüklüğüyle ilgili bilgilerle birlikte ova, dağ, yamaç, dere, kaynak, akarsu ağızı, delta ve girdap gibi kavramları açıklıyor. Ardışık bölümlerde haritalar üzerinden kara parçaları ve beş büyük okyanus tanıtılırken kıtaların coğrafi özellikleri, körfezler, yarımadalar, göller ve nehirler ayrıntılı biçimde işleniyor.

Eserde, devletlerin siyasi sınırları yerine doğal coğrafya yapısına odaklanılıyor; böylece çocuklar yaşadıkları dünyayı coğrafi özellikler üzerinden tanımaya teşvik ediliyor. Ayrıca tarihî haritalar da eşlik ediyor ve 1927 tarihli Teceddüd Mekteb Atlası’ndan alınan Osmanlı Türkçesiyle hazırlanmış haritalar, metne görsel destek sağlıyor.

Şule Yayınları’nın üç kitaplık yeniden yayımlama çalışması, Ahmed Midhat Efendi’nin çocuklara eğitim yaklaşımını günümüze taşıyor; Osmanlı Türkçesi öğrenenlere dönemin dilini ve anlatım özelliklerini inceleme fırsatı sunuyor.

TürkAta Haber Ajansı